Przebarwienia
Dr n. med. Ewa Chlebus, Klinika Nova derm, Warszawa


Przebarwienia - jak sobie z nimi radzić

Przebarwienia na twarzy to jeden z najczęstszych defektów dermatologicznych i jedno z największych wyzwań dla lekarza zajmującego się dermatologią estetyczną. Pojawiają się w różnych okresach życia, najczęściej u kobiet na skutek zaburzeń czy zmian hormonalnych w czasie ciąży, menopauzy czy doustnej antykoncepcji. Przebarwienia mogą być też skutkiem uszkodzenia skóry (tzw. przebarwienia pozapalne) lub efektem ubocznym stosowania niektórych leków i kosmetyków w czasie słonecznego lata. Powszechnie wiadomo, że to właśnie promienie ultrafioletowe przyspieszają produkcję barwnika (melaniny) w skórze, co sprzyja tworzeniu przebarwień. W wielu przypadkach nie potrafimy jednak zidentyfikować czynnika, który uruchamia proces powstawania tych zmian. Od lat dermatolodzy obserwują, że u niektórych pacjentów (szczególnie u kobiet z rodzin o ciemniejszej skórze) do powstania przebarwień musi przyczyniać się jakiś inny czynnik niż promienie UV. Prawdopodobnie istnieje zatem specyficzny, nierozpoznany jeszcze proces, prowadzący do tworzenia przebarwień. To jednak hipoteza, która wymaga dalszych obserwacji i badań.


Przebarwienia mogą występować w kilku postaciach:
melasma (ostuda) -jedno z najczęściej spotykanych przebarwień, głównie u kobiet po 30-tym roku życia z ciemniejszym odcieniem skóry. Zmiany typowe dla melasmy mają kolor jasnobrązowy lub brunatny i zwykle symetryczny układ na czole, policzkach oraz górnej wardze. Melasma pojawia się najczęściej w czasie ciąży, czy w czasie stosowania doustnej antykoncepcji. Wśród przyczyn tego schorzenia (poza estrogenami i ultrafioletem) wymienia się też inne czynniki, m.in. predyspozycje genetyczne, niedobory żywieniowe, a także inne hormony (progesteron) i leki fototoksyczne. U jednej trzeciej pacjentek i większości pacjentów przyczyna tego rodzaju przebarwień jest trudna do określenia;
plamy soczewicowate, brązowe przebarwienia o średnicy ok. 1 cm. Około 90 procent starszych pacjentów ma przynajmniej jedną plamę soczewicowatą. Za powstawanie tych zmian odpowiada głównie słońce (zarówno krótka jak i przewlekła ekspozycja);
przebarwienia pozapalne powstają w wyniku różnych chorób skóry, często trądziku, w tym trądziku ludzi dorosłych i z wydrapania, wyprysku, reakcji alergicznych, a także po oparzeniach, urazach, operacjach;
cienie pod oczami - powszechna przypadłość, której powody powstawania są wciąż mało poznane.


Leczenie

Leczenie przebarwień jest procesem trudnym i długotrwałym. Aby rozjaśnić płytkie przebarwienia (barwnik nagromadzony w obrębie naskórka) wystarczy 6-12-miesięczna terapia. Głębiej umiejscowione przebarwienia skórne wymagają znacznie dłuższego okresu leczenia, ok. 2-4 lat. Metodą, która najlepiej sprawdza się w leczeniu przebarwień są pilingi. Odkąd w dermatologii zaczęto stosować złuszczanie, lekarze poszukiwali takich substancji, które mogłyby ujednolicić kolor skóry zmienionej przebarwieniami. Przez lata stosowano klasyczne substancje pilingujące jak kwas trójchlorooctowy (TCA), płyn Jessnera, kwas salicylowy, glikolowy, mlekowy, które złuszczając zawierające melaninę warstwy naskórka, przynosiły pewną poprawę. Efekty często nie były jednak w pełni zadowalające, a po ekspozycji na słońce przebarwienia nawracały. W ciągu ostatnich kilkunastu lat do znanych substancji złuszczających zaczęto dołączać składniki hamujące syntezę melaniny. Produkcja tego barwnika odbywa się w melanosomach i składa się z kilku etapów. Prekursorem melaniny jest tyrozyna przekształcana przez enzym tyrozynazę w 3,4-dihydroksyfenyloalaninę.. Z tego związku tworzy się następnie dopachinon, z którego powstaje wreszcie melanina. Prędkość produkcji melaniny zależy od aktywności tyrozynazy. Dlatego preparaty złuszczające wzbogaca się o składniki hamujące powstawanie tego enzymu. Do najczęściej stosowanych należą: tretynoina (nie tylko hamuje transkrypcję enzymu tyrozynazy i produkcję melaniny, ale też nasila złuszczanie naskórka), hydrochinon, kwas kojowy, kwas azelainowy, arbutryna. Dodatkiem do preparatów złuszczających stosowanych w leczeniu przebarwień jest też witamina C, która wpływa na wytwarzanie pigmentu na różnych etapach jego produkcji (m.in. przez współdziałanie z jonami miedzi w aktywnej części tyrozynazy redukuje dopachinon).

Obecnie dermatolodzy podkreślają, że leczenie przebarwień nie ogranicza się do złuszczania naskórka i hamowania melanogenezy, ale także naprawy uszkodzeń włókien kolagenowych, jakie występują w miejscach przebarwień. Odbudowanie struktur białkowych skóry jest powolne, dlatego też terapia musi być długotrwała. Właściwie prowadzone leczenie przynosi jednak dobre efekty.

Jako lekarz dermatolog, który od lat zajmuje się leczeniem przebarwień, proponuję pacjentom dwa rozwiązania: najbardziej skuteczny zabieg Cosmelan lub terapię, podczas której w ciągu roku wykonuje się trzy pilingi: Derma Plus, Nomelan Cafeico oraz M.E.L.A. Celem pilingów jest zarówno eliminacja barwnika jak i naprawa zniszczonych włókien kolagenowych i sprężystych. Ustalone zabiegi powinny być powtarzane co roku. Leczenie takie obejmuje ochronę przeciwsłoneczną, stosowanie leków miejscowych odbarwiających i naprawiających skórę. Łącznie terapia taka trwa zwykle od 2 do 4 lat.

Cosmelan

Najskuteczniejszy z pilingów stosowanych w leczeniu przebarwień, opracowany przez Edwarda Kruliga, chirurga plastycznego z Wenezueli. Likwiduje przebarwienia w 95 procentach. Preparat do złuszczania zawiera substancje rozjaśniające o niewielkim działaniu drażniącym (kwas kojowy, kwas fitowy, arbutyna, palmitynian retinolu, kwas askorbowy). Złuszczaniu w gabinecie towarzyszy kuracja w domu, trwająca od 2 do 3 miesięcy.
Zabieg w gabinecie: lekarz dermatolog nakłada na cały leczony obszar maskę o musztardowym kolorze. Pozostaje ona na skórze pacjenta jeszcze przez 4-6 godzin po wyjściu z gabinetu. Pielęgnacja skóry w domu: sposób postępowania lekarz dobiera indywidualnie, uwzględniając rodzaj i nasilenie przebarwień oraz typ leczonej skóry. Pacjent otrzymuje w gabinecie krem przygotowany przez twórców zabiegu (Cosmelan 2) oraz dokładną instrukcję dotyczącą postępowania w ciągu następnych 2 miesięcy.
Poza spodziewanym efektem rozjaśniającym, miłą niespodzianką jest spektakularna poprawa wyglądu leczonej skóry. Skóra staje się gładka, napięta i rozświetlona
Cosmelan to bezpieczna i odpowiednia dla każdego fototypu skóry metoda rozjaśniania. Nie wymaga przerw w pracy. Może być wykonywana o każdej porze roku.
Inne pilingi są skuteczne, chociaż na pierwsze efekty trzeba poczekać często od 6 do 12 miesięcy.

Derma Plus

Wyjątkowo skuteczny zabieg stosowany w leczeniu przebarwień i odmładzaniu skóry ze zmarszczkami i przebarwieniami. Zawiera rekordowo wysokie stężenie retinoidów, a także substancje złuszczające, rozjaśniające i regenerujące skórę (kwas TCA, salicylowy, mlekowy, migdałowy, fitowy, resorcinol).
Derma Plus niweluje wszystkie problemy dojrzałej skóry - ujędrnia, wygładza zmarszczki, poprawia owal twarzy, rozjaśnia cerę i dodaje jej blasku. Taki efekt jest możliwy dzięki unikalnemu połączeniu alfa- i betahydroksykwasów z retinoidami. Kwasy złuszczają naskórek, torując drogę do głębszych warstw skóry retinoidom, które odpowiadają za najważniejsze zadanie - rozjaśnienie i naprawę związanych z naturalnym starzeniem uszkodzeń skóry.





Nomelan Cafeico

Piling odmładzająco-rozjaśniający. Ujednolica koloryt skóry. Zawiera wyższe stężenia substancji rozjaśniających i złuszczających (kwas migdałowy, glikolowy) i hamujących powstawanie melaniny takie jak: fenyloalanina, kwas kojowy, kwas fitowy. Złuszczanie jest łagodne lub średnio nasilone po około 2 dniach od zabiegu i trwa 2-3 dni. Zaleca się wykonanie 3-4 zabiegów co 4-8 tygodni.

M.E.L.A

Zabieg rozjaśniający przebarwienia przy użyciu nowatorskiego preparatu. Pozwala on na maksymalną skuteczność przy niewielkim podrażnieniu skóry. W pilingu zastosowano kwas fitowy, kwas migdałowy, retinol, kwas laktobionowy i kwas salicylowy. Obecne w recepturze nośniki otwierają kanały skórne i przenoszą kompleks tych substancji leczniczych w głąb skóry. W efekcie dochodzi do zmian fizjologicznych - zahamowania aktywności enzymu tyrozynazy, zmniejszenia produkcji melaniny oraz rozjaśnienia przebarwień. Jednocześnie normalizują się podziały komórkowe w naskórku. Wszystko to sprawia, że koloryt cery ujednolica się. Po zabiegu skóra jest wyraźnie jaśniejsza oraz napięta. Zabieg nie jest bolesny, a złuszczanie zwykle umiarkowane. Po pilingu wskazana jest domowa kuracja rozjaśniająca - pacjent stosuje specjalny program rekomendowany przez lekarza prowadzącego. Najlepsze efekty uzyskuje się powtarzając zabieg 2-3 razy w roku.

Piling migdałowy C

Łagodny zabieg preparatem zawierającym kwas migdałowy i witaminę C. Może być stosowany do wszystkich typów cery. Rozjaśnia przebarwienia, rozświetla skórę. Ponadto posiada właściwości odmładzające - zmniejsza drobne zmarszczki.
Piling migdałowy C może być wykonywany o każdej porze roku. Trwa około 20 minut i jest całkowicie bezbolesny. Nie powoduje podrażnień, jedynie lekkie złuszczanie skóry. Jest ono prawie niezauważalne.
Rezultaty widać już po pierwszym pilingu, jednak najlepszy efekt uzyskuje się po kilku zabiegach (jeden piling co miesiąc). Zabieg ten cenny jest szczególnie jako piling lata.

Choć pilingi są skuteczne w rozjaśnianiu i wyrównywaniu kolorytu skóry, u niektórych pacjentów problemem pozostają ciemniejsze fragmenty zlokalizowane w określonych okolicach twarzy. Są to:
cienie pod oczami - zmiany bardzo charakterystyczne dla ciemnej karnacji (fototyp III i IV), nierzadko występującej także w populacji polskiej. W leczeniu najlepiej sprawdza się Argipeel, zabieg stosowany standardowo w leczeniu tzw. sińców pod oczami. Preparat złuszczający zawiera argininę, aminokwas stymulujący krążenie krwi, działający też przeciwzapalnie i nawilżająco. Dodatek kwasu mlekowego powoduje rozjaśnienie, nawilżenie i niewielkie złuszczenie skóry pod oczami. Procedura jest łagodna, dopasowana do delikatnych partii skóry, polecana także dla pacjentów o skórze wrażliwej;
przebarwienia w miejscach zmian naczyniowych - wyglądają jak ciemnowiśniowe, brązowawe teleangiektazje (rozszerzone naczynia). Układ tych zmian może tworzyć rozległe plamy. W ich przypadku stosuje się preparat pilingujący, w skład którego wchodzi kwas migdałowy połączony z antyoksydantami, substancjami odbarwiającymi, preparatami eliminującymi brązowy barwnik, a także retinoidami, mającymi podstawowe znaczenie dla naprawy skóry.

Zabiegowe leczenie przebarwień

W leczeniu przebarwień stosuje się IPL, lasery oraz krioterapię. To metody efektywne w leczeniu różnego typu przebarwień (posłoneczne, plamy soczewicowate, piegi) nie tylko twarzy, ale także dekoltu czy rąk.
Działanie IPL oparte jest na zasadzie fototermolizy selektywnej - uszkadzaniu określonych struktur skóry przez podgrzanie, jednak bez naruszania otaczającej tkanki. Wiązka promieni trafi a w melaninę, powodując jej rozkład. Przebarwienia łagodnie łuszczą się i stają się mniej widoczne w ciągu 2-3 dni. Co ważne, w trakcie zabiegu nie dochodzi do uszkodzenia zewnętrznej warstwy skóry. Wszystkie zmiany zachodzą w jej głębszych warstwach, dlatego wykonanie zabiegu nie koliduje z codziennymi obowiązkami zawodowymi. Jest to metoda szczególnie skuteczna w leczeniu plam soczewicowatych na twarzy i rękach.
Trwa dyskusja na temat leczenia laserami przebarwień typu melasma. Jest wielu zwolenników, ale i przeciwników tej metody. Dobór lasera i program terapii zależy od doświadczenia lekarza, typu melasmy i koloru skóry. Usuwanie przebarwień przez ich wymrażanie, czyli krioterapię, jest wciąż stosowane. Jako źródło zimna wykorzystywane są ciecze kriogenne. Krioterapia wykonywana przez doświadczonego lekarza daje bardzo dobre efekty, szczególnie przy zmianach występujących na rękach.
Warto podkreślić, że leczenie przebarwień nie ogranicza się do zabiegów w gabinecie dermatologicznym. Pierwszym krokiem w skutecznej terapii jest odpowiednie przygotowanie skóry pacjenta do pilingu. Minimum miesiąc przed zabiegiem (optymalnie 2 do 3 miesięcy) pacjent powinien stosować krem np. z kwasem glikolowym, migdałowym, pirogronowym, retinowym, azelainowym czy pochodnymi hydrochinonu. Natomiast pomiędzy zabiegami lekarz zaleca preparaty o bogatszym składzie. To dokładnie przemyślane postępowanie. Z doświadczeń wynika bowiem, że najlepsze efekty uzyskuje się, stosując kilka substancji łącznie. Po zabiegu zalecam więc zawsze dermokosmetyki lub leki zawierające substancje rozjaśniające do codziennego stosowania w domu. Preparaty te zawierają składniki, które hamują powstawanie melaniny na drodze enzymatycznej i złuszczają komórki zawierające barwnik.
Oprócz wyżej wymienionych substancji będących składnikami pilingów medycznych, w codziennej pielęgnacji wykorzystuje się dodatkowo inne substancje hamujące aktywność tyrozynazy takie jak: kwas liponowy i etyl linolowy, ekstrakt z lukrecji (glabrydynę), ekstrakt z morwy. Dodatkowo używany jest niacynamid (amid kwasu nikotynowego), który hamuje przechodzenie melanosomów (organella produkujące melaninę) z melanocytów do keratynocytów naskórka; ma działanie antyoksydacyjne i przeciwzapalne.
Równie istotna jak codzienna pielęgnacja jest ochrona przeciwsłoneczna przez cały rok. Należy uczulić pacjenta, by codziennie, niezależnie od pogody, nakładał na twarz preparaty o szerokim spektrum ochrony przeciwsłonecznej, blokujące zarówno promienie UVA jak i UVB.
Nowością są dane na temat szkodliwości działania fal promieniowania świetlnego innego niż UV i ich roli w powstawaniu przebarwień. Bardzo ciekawe wydają się doniesienia na temat światła widzialnego i możliwości występowania pod jego wpływem hiperpigmentacji. Od lat widzimy, że u pewnych pacjentów z przebarwieniami musi istnieć jakiś inny czynnik poza UV, który nasila zmiany skórne. Niejednokrotnie obserwujemy to zjawisko u kobiet z rodzin o ciemniejszej skórze. Dotychczasowe wyniki są bardzo obiecujące i wskazują na skuteczność łączenia fi ltrów ochronnych przed UV z fi ltrami ochronnymi przed światłem widzialnym (400-700 nm). Wymaga to jednak dalszych obserwacji i badań.

Bieżący numer:

Vol.12 Nr 2 (46)
czerwiec 2017
Wydawca
Medical Publishing
House Sp. z o.o.


ul. Włodarzewska 57D/10
02-384 Warszawa
NIP: 7010011552

tel.: 22 824 02 68
e-mail: redakcja@medph.pl
Copyright Medical Publishing House Sp. z o.o. 2007
Ta strona używa plików COOKIES firm trzecich, wyłącznie do zbierania statystyk, które pomagają zrozumieć, w jaki sposób Użytkownicy Serwisu korzystają ze stron internetowych Serwisu.
Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.