Regeneracja i gojenie skóry
Dr n. med. Maria Noszczyk

Skóra i śluzówki (np. po wewnętrznej stronie policzka) są stale narażone na najróżniejsze urazy i dlatego należą do najszybciej gojących się tkanek w organizmie.

Skóra, podobnie jak inne narządy ciała jest naturalnie przygotowana do procesów gojenia, które w pewnym zakresie przebiegają w niej cały czas. Wszystkie narządy ciała przez całe życie regenerują się, wymieniając tym samym stare i potencjalnie uszkodzone komórki na nowe. Wymiana starych komórek to proces zaprogramowany genetycznie. Umożliwia utrzymanie tkanek i całych narządów w dobrej kondycji. W całym organizmie naskórek odnawia się najszybciej. Tak zwany turn-over zdrowego i młodego naskórka, czyli wymiana starych komórek na nowe trwa 28 dni. Nowe komórki powstają na dnie naskórka, dzielą się i różnicują wędrując ku górze do warstwy rogowej. Najstarsze komórki, czyli te najbardziej na powierzchni złuszczają się i ustępują miejsca nowym.

W sytuacjach awaryjnych po przebytym urazie regeneracja przebiega nieporównanie intensywniej, gojąc uszkodzoną tkankę.

Regeneracja skóry po opalaniu

Naskórek zbudowany z uszkodzonych komórek nie mógłby prawidłowo pełnić swoich ochronnych funkcji. Poza tym, codziennie dochodzi do mikrourazów mechanicznych i uszkodzeń powodowanych przez promienie ultrafioletowe. Promienie UV powodują mutacje komórkowe, a mnożenie się komórek ze zmutowanym materiałem genetycznym prowadzi do powstawania nowotworów skóry. Po opalaniu dochodzi także do wielu innych niekorzystnych zmian w skórze i naskórku, które wymagają regeneracji naturalnej. Z wiekiem odnowa komórkowa przebiega wolniej. Korzystnie działają wtedy zabiegi kosmetyczne i dermatologiczne usprawniające te procesy.

Kosmetyki na oparzenia słoneczne sprawdzają się w działaniu łagodzącym na wszystkie bezpośrednie podrażnienia powodowane działaniem słońca (promieni UVB). W kosmetykach po słońcu wykorzystuje się składniki łagodzące, przeciwzapalne i stymulujące odnowę naskórka. Do najpopularniejszych składników zalicza się pantenol (prowitamina B5), wykazujący cały wachlarz pożądanych mechanizmów działania. Poza tym dobrze wnika do naskórka, ma działanie nawilżające i przyspiesza syntezę i odnowę naskórkowych lipidów (tłuszczów), znacznie zubożonych po nadmiernej ekspozycji słonecznej. Często wykorzystuje się także alantoinę i bisabolol (składnik rumianku) o działaniu kojącym i łagodzącym, wyciąg z lukrecji, o działaniu przeciwzapalnym, witaminę E, która hamuje działanie wolnych rodników i działa przez to przeciwzapalnie, a także składniki natłuszczające, jak np. masło shea, oraz oleje roślinne, np. z pestek winogron lub z owsa zawierające cenne kwasy tłuszczowe, bezpośrednio uzupełniające uszkodzone i wypłukane lipidy naturalnej bariery naskórka.

Zabiegi dermatologiczne polecane w przypadku fotostarzenia
Skóra dzieci i osób młodych regeneruje się sprawnie szybko i dlatego lekka opalenizna zwykle kojarzy się ze zdrowym wyglądem. Ale u osób dorosłych spowolniona regeneracja powoduje nadmierne rogowacenie naskórka, suchość skóry i często zamiast złocistej, to poszarzałą cerę. Doskonałym zabiegiem łagodzącym te objawy są zabiegi złuszczania chemicznego, czyli peelingi kosmetyczne i lekarskie. Peelingi średniogłębokie stymulują odnowę naskórka, dzięki czemu skóra staje się gładsza i bardziej promienna, wybielają lub rozjaśniają przebarwienia, a także stymulują produkcję lipidów ochronnych naskórka i naturalnego czynnika nawilżającego, co przekłada się na lepsze nawilżenie skóry. W skórze właściwej stymulują regenerację glikozaminoglikanów i włókien kolagenu. Działanie to sprawia, że są jednymi z popularniejszych zabiegów antyaging.

Słońce, poza podrażnieniem występującym bezpośrednio po nadmiernej ekspozycji, powoduje także reakcje przewlekłe i oddalone w czasie zwane fotostarzeniem. Jednym z lepszych postępowań lekarskich usuwających wiele z objawów tego przewlekłego procesu są zabiegi fotoodmładzania lampą IPL. Z uwagi na "powszechność" fotostarzenia (to jedna z głównych przyczyn starzenia się skóry) zabiegi IPL nazywane są też "złotym standardem dermatologii estetycznej". Zabieg usuwa przebarwienia, rozjaśnia poszerzone naczynia krwionośne i zmiany rumieniowe, ściąga poszerzone pory skóry, dzięki silnej stymulacji daje ogólną przebudowę i regenerację uszkodzonej skóry

Regeneracja skóry po urazach mechanicznych, uszkodzeniach i zabiegach dermatologicznych

Uraz skóry jest bodźcem zapoczątkowującym naturalne procesy regeneracji czyli gojenia. Po otarciu skóry, zadrapaniu, oparzeniu itp. zależnie od głębokości uszkodzenia odtworzyć musi się cały naskórek wraz ze wszystkimi warstwami komórek, a przy głębszych urazach odtwarza się skóra właściwa, naczynia krwionośne, gruczoły i inne struktury tworzące zdrową skórę.

Uszkodzone komórki i naczynia krwionośne to miejsce "specjalnej troski" alarmujące o swoim położeniu okoliczną skórę, a właściwie cały organizm. Do tego szczególnego miejsca napływają czynniki stymulujące gojenie i reperujące uszkodzenia. Ten stan alarmowy ultraszybkiej regeneracji wykorzystuje się w wielu zabiegach antyaging, regenerujących i odwracających zmiany skórne w przebiegu starzenia się.

Zabiegi te polegają na kontrolowanym uszkadzaniu skóry w celu sprowokowania jej odnowy. Do takich metod należą dermabrazja i chemiczne złuszczania, a przede wszystkim zabiegi laserowe nazwane metodą frakcyjną. Frakcjonowanie polega na wytwarzaniu kontrolowanych uszkodzeń w skórze i pozostawianiu obok miejsc "zranionych" wysepek nieuszkodzonej skóry. Z miejsc zdrowych, w bardzo szybkim tempie migrują komórki odnawiające i w efekcie odmładzające poddany kuracji obszar skóry.

Regenerację skóry pobudza się także wykorzystując naturalne substancje biorące udział w gojeniu. Do takich zabiegów zalicza się mezoterapię komórkami autologicznymi czyli ostrzykiwanie skóry osoczem bogatopłytkowym, pozyskanym z krwi pacjenta. Podczas zabiegu pobierana jest krew, pozyskuje się z niej płytki, a z nich czynniki wzrostu i cytokiny. Związki te, obecne w płytkach krwi uruchamiane są w naturalnym procesie gojenia rany. Naturalnym sygnałem do ich uwalniania jest zranienie skóry, a w zabiegu uaktywniane są dzięki specjalnemu przygotowaniu osocza pacjenta. Po ostrzyknięciu skóry tymi czynnikami, zachowują się one tak samo jak w czasie gojenia, szybko i precyzyjnie aktywując odnowę komórkową, co po kuracji daje efekt wygładzenia i lepszego napięcia skóry. Zabiegi osoczem bogatopłytkowym można wykorzystać także do stymulacji gojenia uszkodzonych tkanek po zabiegach dermatologicznych (po laserach, dermabrazji itp.) a także uszkodzeń mechanicznych i w przebiegu chorób skórnych, np. trudno gojących się owrzodzeń kończyn dolnych u ludzi starszych.

Warunki dobrego gojenia i prawidłowej regeneracji

Jednym z najważniejszych warunków prawidłowego gojenia się tkanki jest jej ochrona przed zakażeniem bakteryjnym. Zakażenie rany spowoduje spowolnienie całego procesu naprawczego, a także może być przyczyną powstania trudnych do wyleczenia przebarwień, a nawet bliznowców.

W czasie gojenia się tkanki należy stosować zasady podwyższonej higieny. Dotyczy to mycia rany, o co należy zawsze wypytać lekarza, gdyż bardzo często w pielęgnacji uszkodzeń i ran niepotrzebnie "boimy się wody" i unikamy przemywania skóry, co może prowadzić do niepotrzebnej infekcji. Rana i miejsce uszkodzenia powinno być suche. W tym celu należy po przemyciu delikatnie osuszyć uszkodzenie czystą gazą. Wszelkie opatrunki należy nosić tylko tak długo, jak zaleci to lekarz. Nie należy niepotrzebnie naklejać plastrów, pod którymi dochodzi do maceracji skóry, co także sprzyja infekcjom. Naturalnym opatrunkiem skóry jest strup i dlatego nie należy go przedwcześnie usuwać i zdrapywać. Strup, który po niektórych zabiegach może być prawie niewidoczny nie powinien być spulchniany tłustymi maściami i oklejany plastrami. Wszelkie preparaty ułatwiające gojenie powinny mieć konsystencję lekkiej, nietłustej emulsji, suchej pasty, a w przypadku sączenia, wysuszającego aerozolu lub beztłuszczowego, płynnego okładu.

Postać niektórych dermokosmetyków ułatwiających gojenie (płynna emulsja, lekki krem) można odpowiednio dobrać w zależności od rodzaju uszkodzenia, jego miejsca i narażenia na infekcje oraz stopnia sączenia. Zawsze należy pamiętać, że na sączące (mokre) rany nie należy przykładać tłustych maści i okluzyjnych opatrunków. Specjalne dermokosmetyki ułatwiające gojenie zawierają na ogół wysuszający tlenek cynku lub krzemian magnezu, oraz chroniące przed infekcją siarczany miedzi i cynku. Dodatkowo, mogą działać przeciwświądowo lub przeciwbólowo (arnika, pseudolipid Antalgina), a także oczywiście sprzyjają gojeniu, dzięki takim składnikom jak Centella asiatica, sukralfat lub Resweratrol. Dermokosmetyki z tymi składnikami poleca się na ogół po zabiegach laserowych i po niektórych peelingach.


Dr n. med. Maria Noszczyk, Melitus Lecznica Dermatologii Estetycznej i Anti-Aging, Warszawa

Bieżący numer:

Vol.12 Nr 2 (46)
czerwiec 2017
Wydawca
Medical Publishing
House Sp. z o.o.


ul. Włodarzewska 57D/10
02-384 Warszawa
NIP: 7010011552

tel.: 22 824 02 68
e-mail: redakcja@medph.pl
Copyright Medical Publishing House Sp. z o.o. 2007
Ta strona używa plików COOKIES firm trzecich, wyłącznie do zbierania statystyk, które pomagają zrozumieć, w jaki sposób Użytkownicy Serwisu korzystają ze stron internetowych Serwisu.
Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.