Leczenie blizn potrądzikowych
Lek. med. Aleksandra Gołębiowska
Lek. med. Marcin Ambroziak

Trądzik pospolity jest jedną z najczęstszych chorób skóry. Objawia się występowaniem zmian takich jak zaskórniki, grudki, krostki, a nawet bolesne guzy. W mniej lub bardziej nasilonej postaci dotyczy około 80% osób, najczęściej w wieku dojrzewania. Jego powstawanie jest procesem wieloczynnikowym, obejmującym między innymi zaburzenia hormonalne, łojotok oraz nieprawidłowe rogowacenie mieszków włosowych, wynikające z indywidualnej predyspozycji genetycznej organizmu. Nieprawidłowo leczony, lub wręcz nieleczony, prowadzi do powstania trwałych, szpecących blizn oraz przebarwień, które nierzadko są przyczyną zaburzeń emocjonalnych oraz niskiej samooceny.

Wspomniane "pozostałości" po trądziku są przyczyną częstych wizyt pacjentów w gabinetach dermatologii estetycznej. Obecnie dostępnych jest wiele metod radzenia sobie z tym problemem. Powodują one znaczną poprawę wyglądu skóry, lecz zwykle nie prowadzą do całkowitego zniknięcia śladów po wykwitach. Wybór odpowiedniej metody leczenia uzależniony jest zarówno od stanu skóry, jak i od oczekiwań pacjenta.

W ostatnich latach szybki rozwój dermatologii estetycznej doprowadził do pojawienia się wielu różnych możliwości leczenia. Obejmują one między innymi takie metody jak: laseroterapia, peelingi chemiczne, dermabrazja, mikrodermabrazja oraz wypełnianie głębokich blizn za pomocą preparatów zawierających kwas hialuronowy. Najczęściej nie stosuje się wyłącznie jednej metody, lecz łączy kilka, zapewniając w ten sposób najlepszy efekt.

Dermabrazja - głęboki peeling mechaniczny

Jest zabiegiem polegającym na mechanicznym ścieraniu, frezowaniu naskórka oraz górnych warstw skóry właściwej najczęściej za pomocą tarczy diamentowej. Wykonuje się go zwykle w znieczuleniu ogólnym. Jego skuteczność jest wysoko oceniana w leczeniu płytkich zmarszczek oraz blizn a także przebarwień. Z uwagi na dość dużą inwazyjność, zabieg może być wykonywany jedynie przez lekarza. Przy wyborze tej metody leczenia należy wziąć pod uwagę długi, trwający około 2 tygodnie, okres rekonwalescencji. Niestety nie każdy jest odpowiednim kandydatem do dermabrazji. Wśród przeciwwskazań wymienia się między innymi: aktywny trądzik młodzieńczy oraz różowaty, podatność na bliznowacenie, niewyrównaną cukrzycę, infekcje bakteryjne oraz wirusowe a także zaburzenia odporności. Najczęstszymi powikłaniami zabiegu są: przebarwienia, blizny, infekcje bakteryjne oraz masywny wysiew opryszczki.

Mikrodermabrazja - mikropeeling

Jest to zabieg przeznaczony do redukcji niewielkich, płytkich blizn potrądzikowych. Powoduje on mechaniczne usunięcie powierzchownych warstw naskórka, wygładza oraz oczyszcza skórę. Jest całkowicie bezbolesny oraz nieinwazyjny. Dzięki łagodnemu złuszczeniu martwych komórek naskórka dochodzi do intensywnej jego odnowy oraz poprawy funkcji skóry. Sama w sobie mikrodermabrazja nie prowadzi do zniknięcia blizn oraz przebarwień, jednak w połączeniu z innymi metodami, jak na przykład peelingi chemiczne, może spowodować znaczną poprawę wyglądu skóry, nie niosąc ze sobą ryzyka działań niepożądanych. Obecnie stosowane są trzy metody mikrodermabrazji: korundowa, diamentowa oraz tlenowa. W pierwszej z nich efekt mechanicznego ścierania uzyskuje się dzięki uderzającym w skórę mikrokryształkom tlenku glinu (korundu), natomiast w drugiej za pomocą głowic pokrytych warstwą diamentu. Mikrodermabrazja tlenowa do tego celu wykorzystuje sól fizjologiczną oraz tlen. Ich mieszanka powoduje nie tylko złuszczanie, lecz także nawilżenie oraz dotlenienie skóry. Jest ona najbardziej wszechstronną, lecz jednocześnie najdelikatniejszą metodą mikropeelingu.

Aby uzyskać widoczny efekt, zabiegi należy wielokrotnie powtarzać.

Peelingi chemiczne

Peelingi chemiczne to zabiegi skutecznie regenerujące, wygładzające oraz poprawiające kondycję skóry. Mają one zastosowanie w redukcji przebarwień, drobnych zmarszczek, niewielkich, płytkich blizn potrądzikowych a także szereg innych wskazań. Na skórę nakłada się odpowiednie kompozycje substancji takich jak alfa-hydroksykwasy, czyli kwasy owocowe, beta- hydroksykwasy (kwas salicylowy), kwas trójchlorooctowy, retinol i inne, wnikające w głąb naskórka, złuszczające go, a także wpływające na przebudowę kolagenu i elastyny (działanie dermoplastyczne). Im głębszy, mocniejszy peeling, tym bardzej widoczny efekt, lecz także większe ryzyko powstawania takich działań niepożądanych jak blizny i przebarwienia, dlatego też o doborze odpowiedniego rodzaju zabiegu powinien decydować lekarz. W zależności od poziomu złuszczenia rozróżniamy peelingi bardzo powierzchowne (złuszczające warstwę rogową do warstwy ziarnistej), powierzchowne (złuszczające cały naskórek i warstwę brodawkowatą skóry właściwej), średniej głębokości oraz głębokie (obejmujące cały naskórek oraz skórę właściwą do warstwy siateczkowatej włącznie). Należy pamiętać o tym, że peeling może zaostrzyć objawy chorób takich jak brodawki wirusowe, trądzik czy opryszczka zwykła. Z zabiegu tego należy zrezygnować zwykle w przypadku: terapii doustnymi pochodnymi witaminy A, ciężkich postaci trądziku, chorób takich jak kolagenozy oraz pęcherzyca, licznych podrażnień oraz rozszerzonych naczyń krwionośnych, podczas ciąży i karmienia piersią, a także w okresie dużego nasłonecznienia.

W leczeniu blizn i przebarwień potrądzikowych ma zastosowanie wiele peelingów, lecz najczęściej stosowane są peelingi glikolowy, trójchlorooctowy (TCA), Yellow Peel oraz peeling fenolowy.

  • Peeling kwasem trójchlorooctowym

    Kwas trójchlorooctowy jest najsilniejszym kwasem organicznym wykorzystywanym do kontrolowanego złuszczania. Głębokość jego penetracji w głąb skóry zależy od stężenia (10-25% - powierzchowny, 25-40% - średniej głębokości, 45-60% - głęboki), ilości preparatu oraz czasu ekspozycji. Może on być stosowany na większość okolic ciała (twarz, szyję, dekolt, plecy). Przed peelingiem należy zrezygnować z wszelkich zabiegów drażniących skórę, takich jak na przykład epilacja, mikrodermabrazja. Kwas trójchlorooctowy nakładany jest na skórę na kilka minut, podczas których pacjent odczuwa nieprzyjemne pieczenie. W zależności od zamierzonego efektu, stosujemy różne stężenia oraz ilość warstw. Po zabiegu skóra jest podrażniona, zaczerwieniona, natomiast po kilku dniach rozpoczyna się złuszczanie, utrzymujące się zwykle do tygodnia. Peeling TCA można powtarzać kilkakrotnie w odstępach czterotygodniowych. Podczas terapii kwasem TCA należy unikać światła słonecznego, stosować wysokie filtry przeciwsłoneczne oraz intensywnie nawilżać skórę.

  • Peeling kwasem glikolowym

    Należy on do grupy alfa-hydroksykwasów i jest od lat stosowany w dermatologii estetycznej. Jego działanie uzależnione jest od stężenia (zwykle stosuje się 20-70% stężenie). W stężeniu 15% działa głównie nawilżająco, natomiast złuszczanie uzyskujemy przy stężeniu powyżej 20%. Najsilniejszy efekt występuje w stężeniach 50-70%. Nawet 70% kwas glikolowy działa jedynie powierzchownie, powodując niewielkie, drobnopłatowe złuszczanie. Sama procedura jest bezbolesna, czasem pacjent odczuwa pieczenie, zwiększające się wraz z długością pozostawania preparatu na skórze. Bezpośredno po zabiegu skóra jest podrażniona, zaczerwieniona oraz napięta. Podobnie jak TCA, peeling glikolowy wykonujemy w seriach po kilka zabiegów, jednak w tym przypadku w odstępach dwutygodniowych. Podczas kuracji skóra powinna być chroniona przed słońcem, by nie dopuścić do pojawienia się przebarwień. W odróżnieniu od peelingu TCA, peeling glikolowy nie prowadzi do znacznego podrażnienia oraz intensywnego złuszczania, w związku z czym nie jest wymagany długotrwały okres rekonwalescencji. Pacjent może od razu powrócić do życia codziennego.

  • Yellow Peel

    Jest połączeniem kilku kwasów - retinowego, salicylowego, kojowego, fitowego i azelainowego, tworzących żółtą maskę. Zabieg jest kilkuetapowy a jego efekt zależny jest od ilości nałożonych warstw. Pierwszym etapem jest uwrażliwienie skóry za pomocą kwasów glikolowego i salicylowego. Następnie, w zależności od oczekiwanego efektu, nakłada się kolejno kilka warstw maski, każdą z nich pozostawiając na skórze około 30 minut. Zabiegi bardzo powierzchowne i powierzchowne zalecane są w leczeniu powierzchownych przebarwień oraz w celu regeneracji skóry, natomiast głębsze stosowane są w celu redukcji płytkich blizn oraz efektów fotostarzenia skóry. Procedura jest całkiem bezbolesna lecz niestety czasochłonna. Yellow Peel wykonuje się co 4-6 tygodni, a zadowalające efekty widoczne są zwykle po 2 zabiegach.

  • Peeling fenolowy

    Początki jego stosowania znane są już z końca XIX wieku. Jako najsilniejszy z obecnie stosowanych peelingów, znalazł zastosowanie w leczeniu blizn oraz głębokich zmarszczek. Za jego pomocą odwarstwieniu ulegają wszystkie warstwy naskórka a także warstwa brodawkowata oraz część warstwy siateczkowatej (górna i środkowa) skóry właściwej. Wykonywana w znieczuleniu ogólnym procedura nałożenia peelingu musi być ściśle kontrolowana w celu uniknięcia powikłań takich jak bliznowacenie, infekcje, zaburzenia pigmentacji oraz wiele innych. Pacjent powinien pozostać pod opieką lekarską przez 1 dobę po zabiegu, natomiast przez kolejne 10 dni jest on wyłączony z życia codziennego. Skóra jest znacznie zaczerwieniona i obrzęknięta a jej powrót do prawidłowego kolorytu trwa około 6 tygodni. Po tym okresie blizny oraz zmarszczki ulegają znacznej redukcji. Należy zwrócić uwagę na to, że fenol jest silnie działającą toksyną. Po nałożeniu częściowo wchłania się do krwiobiegu, co może prowadzić do uszkodzenia wątroby, nerek, płuc oraz mięśnia sercowego.

Laseroterapia

Laseroterapia jest obecnie najbardziej skuteczną oraz jednocześnie najszybszą ze wszystkich metod leczenia blizn potrądzikowych. Dzieje się tak od kiedy pojawiła się technologia frakcyjna, która umożliwiła leczenie w jednym czasie dużych obszarów skóry oraz znacznie skróciła proces jej rekonwalescencji. Technologię frakcyjną wykorzystuje obecnie kilka typów laserów: dwutlenkowęglowe, erbowo-yagowe oraz erbowo-szklane. Podczas wykonywanego w znieczuleniu miejscowym zabiegu, w przeciwieństwie do wcześniejszych metod laseroterapii, nie naświetla się całej powierzchni skóry, lecz poddaje ją działaniu ostro skupionych wiązek światła, powodujących powstanie małych obszarów martwicy (oparzeń), otoczonych zdrową skórą. Podczas odnawiania się uszkodzonych obszarów skóry dochodzi do wzmożonej syntezy kolagenu oraz proliferacji naczyń krwionośnych. Bezpośrednio po zabiegu skóra jest silnie podrażniona, niekiedy obecne jest również krwawienie (w zależności od zastosowanego lasera). Nieodłączną częścią zabiegu jest trwający kilka dni okres rekonwalescencji, podczas którego może utrzymywać się obrzęk oraz zaczerwienienie, a następnie złuszczanie skóry (peeling laserowy). Unikanie ekspozycji na światło słoneczne zalecane jest przez około 6 tygodni po zabiegu.

Przed rozpoczęciem kuracji warto zapoznać się z przeciwwskazaniami do jej zastosowania. Obejmują one między innymi: skłonność do powstawania blizn przerosłych (hipertroficznych), niektóre zapalne choroby skóry takie jak aktywne infekcje bakteryjne, wirusowe i grzybicze, aktywny trądzik, stosowanie leków fotouczulających (tetracykliny, niektóre preparaty ziołowe) i immunosupresyjnych, fototyp skóry IV i V (bardzo ciemna skóra) oraz świeża opalenizna, terapia doustnymi pochodnymi witaminy A do 6 miesięcy po jej zakończeniu, terapia miejscowymi pochodnymi witaminy A do 3 tygodni po jej zakończeniu.


Laseroterapia frakcyjna umożliwia redukcję głębszych, oraz obejmujących duże obszary blizn potrądzikowych. Z uwagi na to, że podczas jednego zabiegu naświetlaniu poddane jest około 20% skóry, wymagane jest powtórzenie go około 4-5 razy. Zabiegi wykonujemy zwykle co 3-6 tygodni.

Wskazaniami do laseroterapii frakcyjnej, poza redukcją blizn potrądzikowych jest także zmniejszenie innych rodzajów blizn (na przykład pooperacyjnych) oraz posłonecznych uszkodzeń skóry a także drobnych zmarszczek i rozstępów.

Wśród obecnych na rynku laserów frakcyjnych rozróżniamy lasery ablacyjne i nieablacyjne.

Lasery dwutlenkowęglowy oraz erbowo-yagowy są laserami ablacyjnymi, wywołują gwałtowne ogrzanie małych obszarów tkanki, powodując jej odparowanie. Dochodzi do poprawy gęstości oraz napięcia skóry dzięki pobudzeniu produkcji kolagenu, jednocześnie odparowanie niechcianej tkanki pozwala na redukcję blizn hipertroficznych.

Laser erbowo-szklany nie wywołuje ablacji, to znaczy jego wiązka światła nie odparowuje naskórka, lecz przenika przez niego, docierając głębiej, gdzie wywołuje odbudowę kolagenu i elastyny. Podczas zabiegu warstwa rogowa naskórka pozostaje nieuszkodzona, pełniąc funkcję bariery ochronnej. Po kilku tygodniach widoczna staje się poprawa jakości skóry, jej ujednolicenie oraz wygłądzenie a także spłycenie blizn.

Efekt uzyskany za pomocą laserów nieablacyjnych jest mniej widoczny a kuracja bardziej żmudna, wymagająca większej liczby zabiegów, jednak pozytywną stroną jest znacznie krótszy okres rekonwalescencji.

Inne metody

Niekiedy głębsze blizny nie poddają się powszechnie stosowanym kuracjom, możliwe jest wtedy spłycenie ich za pomocą preparatów zawierających kwas hialuronowy. Terapia ta wymaga systematyczności a jej efekty utrzymują się jedynie kilka miesięcy. Jej zaletami są natychmiastowy efekt, bardzo niskie ryzyko wystąpienia działań niepożądanych oraz brak okresu rekonwalescencji.

Mniej przez wszystkich znaną, aczkolwiek skuteczną metodą jest zabieg SurgiWire, polegający na mechanicznym uwolnieniu skóry od tkanek głębszych, co prowadzi do wygładzenia, spłycenia blizn. Na twarzy nie pozostają blizny a utrzymujący się około 3-4 lata efekt widoczny jest już po kilku dniach.


Warto także wiedzieć, które metody leczenia nie są dla nas odpowiednie. Jedną z nich jest stosowanie preparatów zawierających silikon, które są przeznaczone do leczenia blizn po urazach, blizn pooperacyjnych, przerosłych. Stosowane miejscowo w połączeniu z opatrunkiem uciskowym, przyspieszają ich zanik. Nie są zalecane w leczeniu blizn potrądzikowych.


Podejmując decyzję odnośnie odpowiedniej kuracji, należy wziąć pod uwagę wiele aspektów takich jak czas jej trwania, długość rekonwalescencji po każdym zabiegu oraz oczekiwania związane z efektami leczenia. Nie opracowano jak dotąd metody, która doprowadziłaby do całkowitego zniknięcia blizn. Zazwyczaj dobry efekt, to znaczy redukcja blizn w 70-80% jest rezultatem połączenia kilku metod oraz odpowiedniej pielęgnacji skóry. Leczenie powinno rozpocząć się od konsultacji dermatologicznej, która pomoże wybrać to co jest dla danego pacjenta najlepsze.

Lek. med. Aleksandra Gołębiowska, lek. med. Marcin Ambroziak,
Katedra i Klinika Dermatologiczna Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, Klinika Ambroziak Estederm, Warszawa.

Bieżący numer:

Vol.12 Nr 2 (46)
czerwiec 2017
Wydawca
Medical Publishing
House Sp. z o.o.


ul. Włodarzewska 57D/10
02-384 Warszawa
NIP: 7010011552

tel.: 22 824 02 68
e-mail: redakcja@medph.pl
Copyright Medical Publishing House Sp. z o.o. 2007
Ta strona używa plików COOKIES firm trzecich, wyłącznie do zbierania statystyk, które pomagają zrozumieć, w jaki sposób Użytkownicy Serwisu korzystają ze stron internetowych Serwisu.
Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.