Typy skóry właściwe rozpoznawanie, pielęgnowanie i leczenie
Dr n. med. Urszula Kozłowska, Specjalista dermatologii i wenerologii

Każda skóra jest inna i wymaga indywidualnego podejścia. Wiedzą to zarówno dermatolodzy jak i pacjenci, chociaż ci drudzy, jak wykazały badania opinii publicznej w Polsce przeprowadzone w 2007, mają poważne problemy już na etapie określania typu własnej skóry. Skoro mamy problem z określeniem typu skóry, to zapewne stosujemy niewłaściwie dobrane kosmetyki, a to może prowadzić do pojawienia się licznych dolegliwości np. zaostrzenia istniejących problemów, przesuszenia, podrażnień itd.

Trudno wyrokować, że tylko niewiedza jest tego przyczyną, wszak porad kosmetycznych i dermatologicznych w prasie, internecie, nawet reklamie jest mnóstwo.

A może rzeczywiście określenie typu skóry jest trudniejsze niż nam się wydaje? Może nasza skóra ma czasem kilka "twarzy" i nie daje się zaszufladkować do jednej, sztywnej kategorii?. Z pewnością tak.

Dermatolodzy potwierdzają - można mieć cechy kilku typów skóry w jednej i wymagać zindywidualizowanego podejścia pielęgnacyjnego.

Tradycyjnie wyróżniamy 4 typy skóry według zdolności do produkcji sebum (łoju): normalną, tłustą, suchą i mieszaną.

Typy skóry
Skóra normalna jest wolna od dolegliwości i nie powoduje żadnych problemów pielęgnacyjnych. Według badań opinii publicznej tylko jedna na pięć osób (ok. 20%) deklaruje, że ma ładną, gładką, jędrną, dobrze odżywioną o prawidłowym kolorycie cerę - cerę normalną, zatem pozostałe 80 % zgłasza różnorodne problemy.

Skóra tłusta, która charakteryzuje się nadmierną produkcją gruczołów łojowych (zwłaszcza w centralnej części twarzy) nieustannie błyszczy się w wyniku łojotoku i wyróżnia się dużą ilością zaskórników, otwartych (ciemne punkty) i zamkniętych (grudki w kolorze skóry), a często również wykwitów trądzikowych (grudek zapalnych i krostek) powstających z nieleczonych zaskórników. Skóra tłusta jest przeważnie wątpliwym przywilejem młodości (z wiekiem produkcja gruczołów łojowych maleje), choć bywa, że nadal pozostaje tłusta, nawet trądzikowa (u 5% kobiet czterdziestoletnich) bądź przechodzi w skórę mieszaną.

Skóra mieszana łączy cechy tłustej i suchej: tłusta występuje w części centralnej twarzy (czoło i nos - tzw. strefa T), a sucha na policzkach. W praktyce czoło i nos błyszczą się i często występują w tej okolicy rozszerzone pory, zaś policzki są suche i często przesuszone i podrażnione. Ten typ skóry stwarza duże kłopoty pielęgnacyjne i często jest przyczyną błędnych rozpoznań skóry i jej potrzeb, a w konsekwencji złego postępowania. Przy skórze mieszanej w partiach łojotokowych często pojawia się łojotokowe zapalenie skóry (ang. seborrheic dermatitis).

Skóra sucha gubi wilgoć wskutek niedostatecznego zaopatrzenia przez gruczoły łojowe w lipidy płaszcza (filmu) tłuszczowego powlekającego warstwę rogową i/lub uszczelniającego ją cementu międzykomórkowego. Konsekwencją tego jest sucha, delikatna, mało elastyczna i łatwo ulegająca podrażnieniom skóra. Skóra sucha jest zwykle jasna i cienka, szybciej się starzeje, często prześwitują płytko położone naczynia krwionośne w postaci delikatnego rumienia bądź rozszerzonych naczynek. Cienka tkanka podskórna z wiekiem szybciej niż w skórze tłustej ulega zanikowi powodując szybsze zwiotczenie i starzenie skóry suchej, czasem dodatkowo nękanej przez rozszerzone naczynka i łatwo powstające przebarwienia. Wówczas pielęgnacja tej skóry wymaga wielkiej troski. Z powodu niedostatecznego zabezpieczenia przez płaszcz lipidowy i płytko położonych naczyń często w tym typie dochodzi do podrażnień, nawet prawdziwych alergii (skóra wrażliwa).

Nie daje się opisać wszystkich problemów skóry i wymogów pielęgnacyjnych posługując się jedynie kryterium produkcji sebum. W praktyce dermatologicznej możemy wymienić kilka kolejnych kategorii w oparciu o charakterystyczne dolegliwości: skóra odwodniona, wrażliwa, naczyniowa, z problemami dermatologicznymi, skłonna do przebarwień i wiotczejąca. Nie oznacza to, że można mieć tylko jeden typ skóry, przeciwnie, wymienione kategorie często łączą się z podstawowymi typami: suchą, mieszaną i tłustą.

Niedostateczne nawilżenie skóry może prowadzić do zaburzeń funkcjonowania warstwy rogowej - jej nieprawidłowego, nadmiernego pogrubienia, szorstkości i widocznego gołym okiem złuszczania. Skóra odwodniona może pojawić się we wszystkich typach skóry (nawet tłustej!), a poza warunkami klimatycznymi i środowiskowymi, najczęściej jest wynikiem nieprawidłowej pielęgnacji: zbyt "agresywnego" mycia i nieużywania kosmetyków pomagających odtworzyć lipidową barierę skórną, zapobiegającą nadmiernej utracie wilgoci. Ponad połowa kobiet przyznaje się do problemu suchości skóry, obecnie niemalże przypadłości cywilizacyjnej. Skórę naczyniową charakteryzuje początkowo przemijający, następnie utrwalony rumień i/lub teleangiektazje (rozszerzone, widoczne gołym okiem naczynka skórne). Często współistnieje nadwrażliwość na bodźce zewnętrzne i wewnętrzne oraz trudności z doborem kosmetyków (drażnienie) jak przy skórze wrażliwej. W części przypadków skóra naczyniowa jest pierwszym etapem rozwoju trądziku różowatego, a w 40% dochodzi do konwersji w cerę wrażliwą. Skóra wrażliwa jest bardzo szerokim pojęciem i w praktyce dermatologicznej zwykle oznacza skórę naczyniową i/lub suchą, skłonną do podrażnień i alergii. Może towarzyszyć również skórze tłustej. Wymienione cechy skóry wrażliwej zależą od warunków genetycznych tj. płytko położonych i nadreaktywnych (podatnych na bodźce kurczące i rozszerzające) naczyń krwionośnych i często współistniejącej nieprawidłowej ochronie przez lipidy skórne prowadzącej do suchości. W efekcie zarówno czynniki zewnętrzne (słońce, wiatr, różnice temperatury, klimatyzacja, niedobrane kosmetyki, itd.) jak i wewnętrzne (potrawy, używki, alkohol, leki) mogą prowadzić do podrażnień i pogarszać stan i wygląd przeważnie zaczerwienionej i piekącej skóry policzków, brody i nosa. Podobnie jak przy skórze naczyniowej, łatwiej o alergie skórne w tej grupie pacjentów (np. na kosmetyki, zwłaszcza używane w nich konserwanty i substancje zapachowe).

Trudności pielęgnacyjne
Trudności pielęgnacyjne najczęściej pojawiają się w przypadku skóry tłustej i mieszanej, wrażliwej oraz z problemami dermatologicznymi: trądzikowej, alergicznej czy w łojotokowym zapaleniu skóry. W przypadku skóry tłustej należy zwracać uwagę na stosowanie preparatów o lekkiej konsystencji i nienasilających powstawania zaskórników (niekomedogennych). Z tym zaleceniem większość osób doskonale sobie radzi, bowiem większość kosmetyków opatrzonych jest taką informacją. Gorzej z przesuszaniem i odwadnianiem skóry tłustej, gdyż wielu pacjentów stosuje preparaty przeciwtrądzikowe (oczyszczające, odkażające, alkoholowe) i niszczy naturalny film lipidowy skóry, powodując jej przesuszenie i pogrubienie, a dodatkowo napędza niepotrzebnie nadmierną produkcję łoju, który z kolei zostanie agresywnie usunięty. Powstaje błędne koło przyczyniające się paradoksalnie do zaostrzenia kłopotów z trądzikiem.

Skóra wrażliwa stanowi wielki problem pielęgnacyjny ze względu na dobór kosmetyków - trudno znaleźć taki, który nie drażni. Pacjenci powinni trzymać się sprawdzonych i sięgać po kosmetyki proste (np. kremy typu baza), z niewielką ilością składników, bezzapachowe, najlepiej bez konserwantów i wyciągów roślinnych. W razie wątpliwości przed użyciem nowego kosmetyku warto wytestować go np. za płatkiem usznym.

Klasycznym przykładem na istnienie pułapek w zagadnieniach pielęgnacji i leczenia jest skóra tłusta/trądzikowa i współistniejące łojotokowe zapalenie skóry. Pierwsza "lubi" peelingi i kremy z kwasami owocowymi oraz retinoidami (pochodnymi wit. A), druga wymaga unikania substancji drażniących, co prawie uniemożliwia jednoczesne leczenie obu. Mając świadomość konieczności zindywidualizowanego podejścia do każdego pacjenta, mimo niewygody wyleczymy jedno i drugie.

Pamiętaj! Zanim sięgniesz po preparat pielęgnacyjny, upewnij się, jaką masz skórę. Stosowanie niewłaściwie dobranych kosmetyków może prowadzić do pojawienia się licznych dolegliwości np. zaostrzenia istniejących problemów, przesuszenia, podrażnień itd.
Najlepiej zasięgnij opinii specjalisty - lekarza dermatologa.


Dr n. med. Urszula Kozłowska Lecznica Dermatologii Estetycznej i Anti-Aging Melitus, Warszawa.

Bieżący numer:

Vol.12 Nr 2 (46)
czerwiec 2017
Wydawca
Medical Publishing
House Sp. z o.o.


ul. Włodarzewska 57D/10
02-384 Warszawa
NIP: 7010011552

tel.: 22 824 02 68
e-mail: redakcja@medph.pl
Copyright Medical Publishing House Sp. z o.o. 2007
Ta strona używa plików COOKIES firm trzecich, wyłącznie do zbierania statystyk, które pomagają zrozumieć, w jaki sposób Użytkownicy Serwisu korzystają ze stron internetowych Serwisu.
Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.